स्वामी विवेकानंद यांची संक्षिप्त माहित | Swami Vivekananda Information in Marathi
Swami Vivekananda Information in Marathi: स्वामी विवेकानंदांचे पूर्ण नाव नरेंद्र विश्वनाथ दत्त होते. १२ जानेवारी १८६३ या दिवशी स्वामींचा जन्म झाला आणि ४ जुलै १९०२ या दिवशी स्वामी विवेकानंद यांचे निधन झाले. स्वामी विवेकानंद हे पश्चिम बंगालमधील मूळ रहिवासी होते.
संगीत कला, साहित्य, तत्त्वज्ञान अशा विविध क्षेत्रात विशेष रस असणारे विवेकानंद हे पाश्चात्य आणि भारतीय धर्मांशी जोडले गेले होते. त्यांचा सर्व धर्मीय अभ्यास होता. सर्व धर्मांचे सार तत्व एकच आहे हे त्यांच्या मान्यतेचा आधार होता.
स्वामी विवेकानंदांच्या जीवनाला खर्या अर्थाने दिशा मिळाली ती रामकृष्ण परमहंस यांच्याशी भेट झाल्या नंतर. गुरु रामकृष्ण परमहंस आणि हिंदू सनातन धर्मीय संदेश प्रसारित करण्यासाठी स्वामी विवेकानंदांनी “रामकृष्ण मिशन” स्थापन केले. रामकृष्ण मिशनद्वारे त्यांनी धर्मप्रसार केला आणि अध्यात्मिक शिक्षण शेवटच्या श्वासापर्यंत देण्यात ते यशस्वी झाले.
स्वामी विवेकानंद यांचे तेजस्वी बालपण
विवेकानंदांचा जन्म १२ जानेवारी १८६३, सोमवार (पौष कृष्ण सप्तमी) रोजी सिमलापल्ली, कलकत्ता येथे झाला. त्यांचे वडील विश्वनाथ दत्त हे कलकत्ता येथे उच्च न्यायालयामध्ये व्यवसायाने वकील म्हणून कार्यरत होते. साहित्य, धर्म, तत्त्वज्ञान यांसारख्या विषयांशी निगडित असल्याने लहान नरेंद्रलाही तर्कशुद्ध आणि धार्मिक संगोपन मिळाले. माता भुवनेश्वरी देवीही धार्मिक होत्या.
स्वामी विवेकानंदांनाही संगीतात विशेष रुची होती. तिने बेनी गुप्ता आणि अहमद खान यांच्याकडून शास्त्रीय संगीताचे धडे घेतले आणि या धड्यांमध्ये प्रामुख्याने गायन आणि वादन या दोन्हींचा समावेश होता. याशिवाय शारीरिक तंदुरुस्तीकडेही त्यांनी विशेष लक्ष दिले. व्यायाम, काठीने चालणे, पोहणे, कुस्ती आदी सर्वच क्षेत्रात ते पारंगत होते.
लहानपणापासूनच त्यांनी तर्कशुद्ध विचार आणि कृतीवर भर दिला. अंधश्रद्धा, जातिव्यवस्था, धर्मांध प्रथा याविरुद्धचे त्यांचे प्रश्न सतत उपस्थित होते. तो लहान वयातच लिहायला आणि वाचायला शिकला. त्याचा वाचनाचा वेग खूप वेगवान होता.
स्वामी विवेकानंद/नरेंद्र लहानपणी खूप खोडकर असायचे. अभ्यासासोबतच तो खेळातही टॉपर होता. त्यांनी गायन आणि वाद्य वाजवण्याचा अभ्यास केला. त्यांनी लहानपणापासून ध्यानही केले.
लहानपणी तो देवाच्या अस्तित्वावर आणि विविध चालीरीती आणि जातींबद्दल प्रश्न विचारायचा आणि त्यांच्या बरोबर-अयोग्याबद्दल कुतूहल असायचा. लहानपणापासूनच नरेंद्रला संन्यासींबद्दल खूप आदर होता, जर कोणी संन्यासी किंवा फकीर त्यांच्याकडे काही मागितले किंवा कोणाला काही हवे असेल आणि नरेंद्रकडे ती वस्तू असेल तर ते लगेच ते देत असत.
नरेंद्र लहानपणी जितका चांगला स्वभावाचा होता तितकाच तो खोडकर होता. याची पुष्टी या वस्तुस्थितीवरून होते की त्यांची आई त्यांच्याबद्दल एक कथा सांगायची की (स्वामी विवेकानंदांचा जन्म झाला तेव्हा) त्यांनी नेहमी भगवान शंकराकडे मुलासाठी प्रार्थना केली आणि त्यांनी प्रार्थना मान्य केली आणि त्यांच्या एका मुलाला जन्म दिला. भूत पाठवले.
Swami Vivekananda Information in Marathi
स्वामी विवेकानंद यांचे शिक्षण व दीक्षा (Education)
Swami Vivekananda Information in Marathi: 1871 मध्ये, नरेंद्र 8 वर्षांचा असताना, त्यांना ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांच्या मेट्रोपॉलिटन इन्स्टिट्यूटमध्ये दाखल करण्यात आले आणि 1877 पर्यंत त्यांनी तेथे शिक्षण घेतले. 1877 ते 1879 पर्यंत ते रायपूरमध्ये आपल्या कुटुंबासह राहिले आणि 1879 मध्ये ते कलकत्त्याला परतले.
1879 मध्ये, नरेंद्र मॅट्रिकची परीक्षा उत्तीर्ण झाले आणि प्रेसिडेन्सी कॉलेज, कलकत्ता येथे दाखल झाले. (युवा दिन केव्हा साजरा केला जातो) एका वर्षानंतर, तो कलकत्ता येथील स्कॉटिश चर्च कॉलेजमध्ये दाखल झाला आणि तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास करू लागला. येथे स्वामी विवेकानंद यांनी पाश्चात्य तत्त्वज्ञान, पाश्चात्य तर्कशास्त्र, तसेच युरोपीय देशांच्या इतिहासाचा अभ्यास केला.
नरेंद्रने तत्त्वज्ञान, धर्म, इतिहास, सामाजिक विज्ञान, कला आणि साहित्य इत्यादींसह विविध विषयांचा अभ्यास केला. याशिवाय हिंदू धर्मग्रंथ, वेद, उपनिषदे, श्रीमद्भगवद्गीता, रामायण, महाभारत आणि पुराणांमध्येही त्यांना प्रचंड रस होता आणि ते वाचून ते आपली जिज्ञासा भागवत असत. 1884 मध्ये नरेंद्रने कला शाखेची पदवी घेतली. नरेंद्रच्या अद्भुत स्मरणशक्तीमुळे काही लोक त्यांना ‘श्रुतीधर’ असेही म्हणत.
नरेंद्र जसजसा मोठा होत गेला तसतसे त्याचे ज्ञान वाढत गेले, पण त्याचप्रमाणे त्याचे तर्कही वाढत गेले. (Swami Viveknand Biography in marathi) देवाचे अस्तित्व त्यांच्या मनात खोलवर रुजले आणि त्यामुळे ते “ब्राह्मोसमाज” मध्ये सामील झाले, परंतु त्यांची प्रार्थना करण्याची पद्धत आणि स्तोत्रांचे सार इत्यादींमुळे त्यांची देवाबद्दलची उत्सुकता पूर्ण होऊ शकली नाही.
स्वामी विवेकानंद निघाले खऱ्या भारताच्या शोधात
स्वामी विवेकानंद हे खऱ्या भारताचा शोध घेणारे महापुरुष होते. त्यांनी आपल्या आंतरिक मानसिकतेच्या आधारे अद्वैत वेदांताचा प्रचार केला. आपल्या व्याख्यानातून त्यांनी लोकांना धर्म, तत्त्वज्ञान, योग आणि मुक्त विचार यांचे महत्त्व शिकवले. स्वामी विवेकानंदांच्या वादग्रस्त भाषणांनी भारताला मुक्त, शिक्षित, सामाजिक आणि आध्यात्मिक राष्ट्र बनण्याच्या प्रवासात मार्गदर्शन केले.
भारतीय संस्कृतीचा पाया रचण्यासाठी त्यांनी १८९३ मध्ये शिकागो येथे झालेल्या जागतिक धर्म परिषदेत भाग घेतला. ‘संस्कृतीच्या पायाभरणी’ दरम्यान त्यांनी आपल्या अखंड भारतीयतेच्या कल्पना स्पष्ट केल्या आणि ते म्हणाले, “हे वेदांत ज्ञान जे तुम्ही तुमच्या मातृभूमीतून प्राप्त केले पाहिजे, ते तुम्ही तुमच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या व्यवसायातून प्राप्त केले पाहिजे”.
स्वामी विवेकानंद हे योगाचे मुख्य प्रवर्तक होते. त्यांनी योगाच्या माध्यमातून मानसिक, शारीरिक आणि आध्यात्मिक विकासाचा मार्ग दाखवला. त्यांनी योगाच्या महत्त्वावर लक्ष केंद्रित केले आणि आपल्या जीवनात योगाचे फायदे कसे मिळवायचे ते सांगितले. आपल्या स्वावलंबी जीवनात मानवी योग, कर्मयोग, भक्ती योग आणि ज्ञानयोग या चार प्रमुख योगांचे महत्त्व त्यांनी जागृत केले.
या दरम्यान स्वामी विवेकानंदांनी जपान, चीन, अमेरिका आणि उरुग्वे अशा विविध देशांचा प्रवास केला आणि त्यांच्या विचारांना आणि मार्गदर्शनाला सार्वत्रिक मान्यता मिळाली. त्यांनी विविध संस्था स्थापन केल्या, ज्ञानाचे भांडार निर्माण केले आणि विद्यार्थी संघटना स्थापन करण्याचा प्रयत्न केला. स्वामी विवेकानंदांनी आपल्या जीवनात उत्कृष्टता, धैर्य, तपस्या आणि दृढनिश्चय दाखवला, असे त्यांचे अनुयायी मानतात.
स्वामी विवेकानंदांचे योगदान आजही खूप महत्त्वाचे आहे. त्यांचे विचार आणि संदेश आपला आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी, सामाजिक सुधारणा आणि आध्यात्मिक प्रगतीसाठी मार्गदर्शन करत आहेत. स्वामी विवेकानंदांच्या जीवनातील शिकवणी, सामाजिक उपक्रम आणि आंतरराष्ट्रीय संपर्क यामुळे त्यांचे उदारमतवादी विचार जगभर पसरले आहेत.
स्वामी विवेकानंदांनी आवाजाच्या रूपाने भारताला अभिमान आणि प्रेरणा दिली. त्यांच्या संदेशाने भारतीय तरुणांमध्ये चैतन्य जागृत केले आणि त्यांच्या आदर्शांनुसार जीवनाचा मार्ग निश्चित केला. भारताची उच्च संस्कृती असलेल्या स्वामी विवेकानंदांच्या विचारांनुसार त्यांच्या मानसिकतेचा उपयोग गरिबी दूर करण्यासाठी होऊ शकतो.
आपल्या समाजात आत्मविश्वास, धैर्य, सक्षमता आणि आत्म-ज्ञान विकसित करण्यासाठी स्वामी विवेकानंदांचे विचार आणि मूलभूत तत्त्वे त्यांच्या प्रेरणेतून दैनंदिन जीवनात उत्कृष्टता आणि मार्गदर्शन प्रदान करतात.
स्वामी विवेकानंद हे एक महान अध्यात्मिक नेते आहेत ज्यांचे आदर्श विद्यार्थी, समाज आणि जगातील मानव जनसामान्यांना सतत प्रेरणा देत आहेत. त्यांचे विचार, तत्वज्ञान, योग आणि स्वातंत्र्य ध्यानाचे खरे ध्येय चालू आहे आणि आजही जिवंत आहे.
मराठी समाजाला आपला आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी स्वामी विवेकानंदांचे भाषण, ज्ञान आणि आदर्श खूप महत्त्वाचे आहेत. स्वामी विवेकानंदांच्या शिकवणींचे पालन करून, मुक्त आणि उदात्त भारताच्या आदर्शांनी आपले जीवन प्रकाशित करून, आपण आपल्या वर्तमान आणि साध्या आध्यात्मिक जीवनात प्रगती आणि समृद्धी मिळविण्यासाठी कार्य करू शकतो.
स्वामी विवेकानंद हे आजही उच्च विद्यार्थी, तरुण आणि सामान्य लोकांमध्ये आदर्श आहेत. त्यांच्या विचारांनुसार ज्ञान, शिक्षण, स्वातंत्र्य आणि आत्मविश्वास हे समाजाच्या प्रगतीसाठी आणि महान राष्ट्रवादी घडवण्यासाठी महत्त्वाचे आहेत. ते अजूनही ज्ञानशास्त्र, धर्म, समाजवाद आणि राष्ट्रवाद या विषयांवर चर्चा करत.
Swami Vivekananda Information in Marathi
जागतिक धर्म परिषद (जागतिक धर्मांची परिषद)
Swami Vivekananda Information in Marathi: “जागतिक धर्म परिष” ही एक अतिशय महत्वाची आणि सार्वत्रिक संस्था आहे ज्याद्वारे सर्व धर्म एकोपा आणि सहकार्य साधण्यासाठी एकत्र काम करतात. जागतिक धार्मिक संघर्षात समता, शांतता आणि सौहार्दाची वाढ पाहण्यासाठी मार्गदर्शन मिळविण्यासाठी परिषद तिच्या विविध धार्मिक संप्रदायांना एकत्र करण्याचा प्रयत्न करते.
या परिषदेतील आमच्या सदस्यांना त्यांच्या धर्माच्या श्रद्धा आणि मूलभूत तत्त्वांच्या आधारे त्यांचे वादविवाद आयोजित करण्याचा अधिकार आहे आणि एकत्रित झालेल्या धार्मिक समुदायांना त्यांच्या सामान्य धार्मिक मूल्यांनुसार जगण्यासाठी प्रेरित करणे हे त्यांचे कार्य आहे.
जागतिक धर्म परिषद जगातील धर्मांच्या समान उद्दिष्टांना चालना देण्यासाठी आणि सर्व मानवजातीच्या फायद्यासाठी धार्मिक सहकार्याचे ध्येय पूर्ण करण्यासाठी कार्य करते.
ही परिषद जगातील सर्व धर्मांच्या विचारधारा, मूलभूत तत्त्वे आणि श्रद्धा आपल्यामध्ये सामायिक करून एकत्र करते. या परिषदेचा उद्देश जगाच्या आंतर-धर्मीय सहकार्य आणि संवादामध्ये समानता, शांतता आणि चातुर्य यांचे समान मार्गदर्शन करणे हा आहे.
जागतिक धर्म परिषदेच्या सदस्य पंथांना त्यांच्या मूलभूत तत्त्वांवर आणि त्यांच्या धार्मिक मूल्यांच्या आधारावर सामान्य वादविवाद करण्याचा अधिकार आहे आणि यामुळे सर्व धार्मिक समुदायांना त्यांच्या समान धार्मिक मूल्यांनुसार जगण्याची प्रेरणा मिळाली आहे. Read more: Best WordPress Themes
स्वामी विवेकानंदांची काही तथ्ये | Swami Vivekananda Information in Marathi
स्वामी विवेकानंद हे एक महान भारतीय आध्यात्मिक नेते होते. त्यांचे नाव विश्वनाथ दत्त होते, परंतु स्वामी विवेकानंद त्यांच्या संन्यास नावाने प्रसिद्ध झाले.
त्यांचा जन्म 1863 मध्ये झाला आणि 1902 मध्ये त्यांचा मृत्यू झाला. स्वामी विवेकानंदांनी राष्ट्रवाद, धर्म, तत्त्वज्ञान, अध्यात्म आणि मानव कल्याण या मुद्द्यांवर अत्यंत महत्त्वाचे कार्य केले.
1893 मध्ये शिकागो येथे स्वामी विवेकानंदांच्या मंदिरात वर्ल्ड काँग्रेस ऑफ रिलिजनमध्ये त्याचे उद्घाटन झाले. स्वामी विवेकानंदांचे “उठ, जागे व्हा आणि ध्येय गाठेपर्यंत थांबा” हे विधान लोकप्रिय झाले आहे.
त्यांचे कार्य आपला आत्मविश्वास, भारतीय संस्कृतीचे आद्यत्व आणि मानवी जीवनाच्या उन्नतीसाठी सतत प्रेरणा देत आहे.
स्वामी विवेकानंद यांचे गुरू कोण होते?
स्वामी विवेकानंदांचे गुरु रामकृष्ण परमहंस होते. त्यांच्या गुरुकुल शिक्षणाने विवेकानंदांना अध्यात्मिक ज्ञान, संतत्व आणि धर्मनिष्ठेचे महत्त्वाचे ज्ञान दिले. रामकृष्ण परमहंस यांच्या मार्गदर्शनाखाली, स्वामी विवेकानंदांनी त्यांच्या आंतरिक ज्ञानाचा प्रसार केला आणि मानवी जीवनात शरणागती, शांती आणि अध्यात्माची महत्त्वाची मुद्रा आपल्या व्याख्यानातून स्थापित केली.
स्वामी विवेकानंदांच्या अधिपत्याखाली त्यांना स्वातंत्र्य, स्वातंत्र्य आणि ज्ञानाची महत्त्वपूर्ण अर्थव्यवस्था प्राप्त झाली. आपल्या गुरूंच्या कृपेने स्वामी विवेकानंद मानवतावादी ध्येये साध्य करू शकले.
स्वामी विवानंद यांची त्यांच्या गुरूंसोबत भेट
Swami Vivekananda Information in Marathi: ब्राह्मसमाजात सामील झाल्यानंतर नरेंद्रला ब्राह्मो समाजाचे प्रमुख देबेंद्रनाथ टागोर यांना भेटण्याची संधी मिळाली आणि त्यांनी त्यांच्या सवयीप्रमाणे त्यांना विचारले, “तुम्ही देव पाहिला आहे का?” असे विचारले असता, त्यांच्या प्रश्नाचे उत्तर देण्याऐवजी देवेंद्रनाथजींनी त्यांना विचारले, “बेटा, तुला योगींचे डोळे आहेत”, आणि तरीही त्यांचा ईश्वराचा शोध सुरूच होता.
ब्राह्मोसमाजात सामील झाल्यानंतर, सन 1881 मध्ये स्वामींची अभ्यासादरम्यान त्यांची दक्षिणेश्वरच्या रामकृष्ण परमहंसांशी भेट झाली. श्री रामकृष्ण परमहंस हे खरेतर मां काली मंदिराचे एक पुजारी होते तसे बघायला गेले तर ते फार मोठे विद्वान नव्हते, परंतु ते महान भक्त नक्कीच होते.
नरेंद्र त्यांना पहिल्यांदा भेटले तेव्हा सवयीमुळे आणि कुतूहलाने त्यांनी रामकृष्ण परमहंसांना विचारले, “त्याने देव पाहिला आहे का?” तर रामकृष्ण परमहंसांनी उत्तर दिले “होय, मी देव पाहिला आहे आणि जसे मी तुला पाहतो आहे.” नरेंद्रला असे उत्तर देणारे ते पहिलेच होते आणि नरेंद्रलाही त्यांच्या बोलण्यातले सत्य कळले.
त्यावेळी प्रथमच असे झाले की नरेंद्र एखाद्या व्यक्तीकडे इतके जास्त प्रभावित झाले होते. त्यानंतर त्यांनी रामकृष्ण परमहंसांसोबत अनेक भेटी घेतल्या आणि रामकृष्ण परमहंस यांना त्यांचे गुरू बनवले, जे त्यांची उत्सुकता पूर्ण करू शकले. अशाप्रकारे नरेंद्रने आपल्या गुरूंच्या छत्रछायेखाली ५ वर्षे ‘अद्वैत वेदांत’ ज्ञान प्राप्त केले.
Swami Vivekananda Information in Marathi
स्वामी विवेकानंदांचा प्रवास अमेरिकेचा प्रवास
1890 मध्ये, नरेंद्र लांबच्या प्रवासाला निघाले, त्यांनी जवळजवळ संपूर्ण देश प्रवास केला. त्यांच्या प्रवासादरम्यान त्यांनी वाराणसी, अयोध्या, आग्रा, वृंदावन आणि अलवर इत्यादी ठिकाणांना भेटी दिल्या आणि याच काळात त्यांना स्वामी विवेकानंद असे नाव देण्यात आले, त्यांना चांगल्या आणि वाईटात फरक करण्याच्या सवयीमुळे त्यांना महाराजा ही पदवी मिळाली. खेत्री यांनी दिली.
या प्रवासा दरम्यान विवेकानंद राजांच्या महालात देखील राहिले आणि वेळ पडल्यास ते गरिबांच्या झोपडीत देखील राहिले. यामुळे त्यांना भारतातील विविध प्रदेश आणि तेथील लोकांबद्दल पुरेशी माहिती मिळाली.
समाजात जातीच्या नावाखाली पसरलेल्या हुकूमशाहीची कल्पना त्यांना आली आणि शेवटी त्यांना कळून चुकले की, नवीन विकसित भारत घडवायचा असेल तर या दुष्कृत्यांचा अंत केला पाहिजे.
स्वामी विवेकानंद यांनी त्यांच्या प्रवासादरम्यान त्यांच्या सोबत त्यांचे कर्म कुंडल, काठी तसेच सोबत 2 पुस्तके घेतली – त्यापैकी पहिले पुस्तक “श्रीमद भगवद्गीता” आणि दुसरे पुस्तक म्हणजे “ख्रिस्ताचे अनुकरण” सोबत घेऊन गेले. या प्रवासात स्वामी विवेकानंद यांनी भिक्षाही मागितली.
स्वामी विवेकानंदांचा मृत्यू लहान वयातच का झाला?
Swami Vivekananda Information in Marathi: स्वामी विवेकानंदांनी अगदी लहान वयातच आध्यात्मिक शिखर गाठले. तथापि, जीवन मानसिक आणि आध्यात्मिकदृष्ट्या प्रगती करत असताना, त्याचे शारीरिक स्वास्थ्य गमावले.
4 जुलै 1902 रोजी रात्री 10:00 वाजता त्यांनी समाधी घेतली. ते केवळ 39 वर्षांचे अल्प आयुष्य जगले. एवढ्या कमी कालावधीत त्यांनी मोठे धार्मिक कार्य केले. त्यांचे कार्य पुढील पिढ्यांच्या स्मरणात राहील. कन्याकुमारीच्या समुद्रात स्वामी विवेकानंदांचे स्मारक आहे.
स्वामी विवेकानंद यांचे निधन 4 जुलै 1902 रोजी अगदी लहान वयातच म्हणजेच वयाच्या 39 व्या वर्षी झाले. त्यांच्या शिष्यांवर विश्वास ठेवला तर त्यांनी महासमाधीही घेतली होती. आपण 40 वर्षे जगणार नाही या आपल्या दाव्याला पुष्टी देणारा पुरावा त्यांनी दिला. महान त्यागी पुरुषावर गंगा नदीच्या काठी एकत्र अंत्यसंस्कार करण्यात आले.
रामकृष्ण मिशनची स्थापना
स्वामी विवेकानंदांनी 1 मे 1897 रोजी कोलकाता येथे परतल्यानंतर रामकृष्ण मिशनची स्थापना केली, ज्याचे मुख्य ध्येय नवीन भारत निर्माण करण्यासाठी रुग्णालये, शाळा, महाविद्यालये आणि स्वच्छता प्रगत करणे हे होते.
साहित्य, तत्त्वज्ञान आणि इतिहासाचे अभ्यासक स्वामी विवेकानंद यांनी आपल्या कर्तृत्वाने सर्वांची मने जिंकली आणि आता ते तरुणांसाठी प्रेरणास्थान आहेत.
1898 मध्ये स्वामीजींनी स्थापन केलेल्या बेलूर मठाने भारतीय जीवनाच्या तत्त्वज्ञानात एक नवीन खोली जोडली. या व्यतिरिक्त अजून दोन नवीन मठांची स्थापना स्वामी विवेकानंद यांनी केली.
स्वामी विवेकानंदांनी दुसऱ्यांदा परदेश प्रवास केला:
स्वामी विवेकानंद हे पुन्हा 20 जून 1899 रोजी अमेरिकेच्या दुसऱ्या परदेश दौऱ्यासाठी गेले होते. या भेटीदरम्यान त्यांनी न्यूयॉर्कमध्ये वेदांत सोसायटी आणि कॅलिफोर्निया आणि सॅन फ्रान्सिस्कोमध्ये शांती आश्रम सुरू केला.
स्वामी विवेकानंद हे जुलै 1900 मध्ये पॅरिसला गेले होते आणि इतिहास आणि धर्म काँग्रेसमध्ये ते सामील झाले होते. निवेदिता आणि स्वानी तारियानंद या भगिनींनी पॅरिसमध्ये सुमारे तीन महिने त्यांचे शिष्य म्हणून सेवा केली.
नंतर, 1900 च्या उत्तरार्धात, ते भारतात परतले. यानंतरही त्यांनी आपला प्रवास सुरूच ठेवला. 1901 मध्ये त्यांनी वाराणसी आणि बोधगयाला भेट दिली. यावेळी त्यांची प्रकृती सतत खालावत चालली होती. त्याच्या आजूबाजूला मधुमेह, दमा अशी परिस्थिती होती.
स्वामी विवेकानंदांच्या मृत्यूनंतर प्रकाशित झालेली पुस्तके
1) 1902 भक्ती योगावरील प्रवचन
2) 1909 पूर्व आणि पश्चिम
३) १९०९ प्रेरित चर्चा [प्रेरित चर्चा]
४) नारद भक्ती सूत्र [अनुवादित कार्य]
५) परा भक्ती [सर्वोच्च भक्ती]
6) व्यावहारिक वेदांत
7) स्वामी विवेकानंदांची भाषणे आणि लेखन
8) संपूर्ण कार्य – स्वामी विवेकानंदांची सर्व भाषणे, लेखन आणि प्रवचन [९ खंडांमध्ये उपलब्ध]
स्वामी विवेकानंद यांची जयंती कधी साजरी केली जाते?
स्वामी विवेकानंद यांचा जन्मदिवस दरवर्षी १२ जानेवारी यादिवशी युवा दिवस म्हणून आपण सर्व साजरा करीत असतो. यावर्षी 12 जानेवारी 2024 रोजी शुक्रवारी जगभरात स्वामी विवेकानंद जयंती साजरी केली जाईल.
Swami Vivekananda Information in Marathi
स्वामी विवेकानंद यांचे स्मारक
त्यांच्या हयातीत स्वामी विवेकानंद 24 डिसेंबर 1892 रोजी कन्याकुमारी येथे पोहोचले आणि समुद्राजवळील एका निर्जन टेकडीवर ध्यान करू लागले जे 3 दिवस चालले आणि हीच टेकडी आज ‘विवेकानंद स्मारक’ म्हणून संपूर्ण जगभरात ओळखली जाते आणि एक अतिशय प्रसिद्ध तात्विक स्थळ बनली आहे.
याचाच अर्थ काय तर अशा प्रकारे स्वामी विवेकानंदजींनी आपले संपूर्ण आयुष्य परोपकारासाठी व्यतीत केले आणि यासोबतच त्यांनी नवीन भारताची निर्मितीही केली.
विवेकानंदांच्या मते आदर्श समाज म्हणजे काय?
Swami Vivekananda Information in Marathi: विवेकानंदांच्या मते, आदर्श समाज असा असावा जो आपल्या समाजाच्या आवश्यक वैशिष्ट्यांचा समावेश करेल आणि तो समृद्ध, न्याय्य आणि शाश्वत विकसित असेल. त्यांच्या मते, आदर्श समाज म्हणजे न्याय, आरोग्य, शिक्षण, आर्थिक स्वातंत्र्य, स्वावलंबन, सामाजिक समता, आत्मविश्वास, धैर्य, आत्मविश्वास, विचारशीलता आणि आत्मत्याग यावर आधारित समाज होय.
विवेकानंदांनी आपल्या विचारांतून वैश्विक मानव विकासाचा संदेश दिला. मानवी मनाची अमर्याद शक्ती आणि नैतिक महत्त्व आपल्यातच आहे याची जाणीव निर्माण करण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला. त्यांच्या मते, समाजाचा मूळ आधार हा आत्मविश्वास आणि स्वातंत्र्य असला पाहिजे.
आपल्या मानवी हक्कांना मान्यता देताना, विवेकानंदांचा असा विश्वास होता की आदर्श समाजात प्रत्येक व्यक्तीला न्याय आणि स्वातंत्र्य मिळणे महत्त्वाचे आहे. विवेकानंदांच्या मते, आदर्श समाजाची मुख्य वैशिष्ट्ये अशी आहेत:
धार्मिक सहिष्णुता: विवेकानंदांनी धार्मिक सहिष्णुतेचे महत्त्वपूर्ण माप दिले. आदर्श समाजात सर्व धर्मांना समान महत्त्व असले पाहिजे आणि धार्मिक भेदभाव कमी केला पाहिजे.
शिक्षण आणि स्वयंसेवा: विवेकानंदांनी शिक्षण आणि त्याचा सर्वांगीण विकास महत्त्वाचा मानला. आदर्श समाजात, शिक्षणाला प्राधान्य दिले पाहिजे आणि शिक्षण हे समाजासाठी केंद्रस्थानी असले पाहिजे आणि आपल्या स्वतंत्र क्षेत्रांमध्ये सर्वत्र पसरले पाहिजे.
न्याय: विवेकानंदांच्या मते, समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी न्याय ही मुख्य गरज आहे. न्याय तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून समाजातील अन्यायविरोधी प्रथा, भेदभाव, वातावरण नष्ट केले पाहिजे.
समानता: विवेकानंदांनी समतेच्या महत्त्वावर भर दिला. आदर्श समाजात जात, धर्म, लिंग, उत्पन्न, आरोग्य आणि वय या आधारावर कोणत्याही व्यक्तीवर अन्याय होता कामा नये आणि त्याला मूलभूत नैसर्गिक हक्क मिळाले पाहिजेत.
स्वातंत्र्य आणि स्वातंत्र्य: विवेकानंदांच्या मते, समाजातील प्रत्येक व्यक्तीला स्वातंत्र्य आणि स्वावलंबनाचा अधिकार आहे. आदर्श समाजात, त्यांच्या क्षेत्रातील व्यक्तींमध्ये स्वावलंबनाची क्षमता विकसित करण्यासाठी प्रयत्न केले पाहिजेत.
समाजसेवा : विवेकानंदांच्या मते समाज किंवा समाजातील दुर्बलता दूर करण्यासाठी समाजसेवेची गरज असते. समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी पैसा, वेळ, शक्ती, शिक्षण अशा सर्व प्रकारच्या साधनांचा समाजसेवेत समावेश करण्याची गरज आहे.
विवेकानंदांच्या मते, आदर्श समाज म्हणजे उदारमतवादी, न्याय्य आणि समृद्ध समाज. त्यानुसार, सर्व लोकांसाठी समान दर्जा, आनंदी जीवन, शांती आणि समाधान या मूलभूत मूल्यांच्या आणि गुणांच्या आधारे एक आदर्श समाज स्थापित केला जातो. विवेकानंदांच्या मते आपल्या सर्वांच्या उन्नतीसाठी आणि समृद्ध आणि आनंदी जीवनासाठी हे महत्त्वाचे आहे.
Swami Vivekananda Information in Marathi
स्वामी विवेकानंदांनी समाजासाठी काय केले?
स्वामी विवेकानंदांनी समाजासाठी विविध कार्ये केली.
चेतनेचा प्रचार: स्वामी विवेकानंदांनी त्यांच्या सतत वादविवाद आणि प्रवचनांद्वारे जगातील लोकांच्या मनात चैतन्य जागृत केले. त्यांनी अध्यात्म, धर्म, आत्म-दिशा आणि आत्मविश्वास यांचे महत्त्व सांगितले.
शिक्षणाच्या महत्त्वावर भर: विवेकानंदांनी शिक्षणाचे महत्त्व आणि शिक्षणाच्या सर्वांगीण विकासाचा पुरस्कार केला. त्यांनी शिक्षणाद्वारे लोकांची बुद्धिमत्ता, आत्मविश्वास आणि क्षमता वाढवली.
समाजसेवेचे कार्य : स्वामी विवेकानंदांनी समाजसेवेचे महत्त्व सांगितले. त्यांनी अन्यायाविरुद्ध लढा दिला, गरीबांना मदत केली आणि समाजातील दुर्बल घटकांची सेवा केली. लोकहितासाठी ते सदैव कार्यरत होते.
स्वातंत्र्य आणि स्व-सेवेचा पुरस्कार केला: स्वामी विवेकानंदांनी स्वातंत्र्य आणि स्वयं-सेवेचा जोरदार प्रचार केला. त्यांनी आपल्या समाजातील प्रत्येक व्यक्तीला स्वतंत्र आणि स्वावलंबी होण्यासाठी प्रोत्साहित केले. त्यांनी अनेक उदाहरणांद्वारे स्वयंसेवा करण्याचे महत्त्व दाखवून लोकांना त्यांच्या क्षमतेवर विश्वास निर्माण केला.
स्वामी विवेकानंदांच्या मार्गदर्शनानुसार, एक आदर्श समाज हा न्याय्य, समान आणि स्वयं-समर्थक असतो, ज्यामध्ये धार्मिक सहिष्णुता, संपूर्णपणे शिक्षणाचे महत्त्व, समाजातील दुर्बल घटकांची सेवा करण्याची गरज आणि सर्व सदस्यांसाठी अनुकूल वातावरण निर्माण होते.
समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी त्यांच्या सामर्थ्यानुसार समाजाला. स्वामी विवेकानंदांच्या विचारांचे समाजासाठी असलेले महत्त्व आश्चर्यकारक असून स्वतंत्र व आदर्श समाजाच्या स्थापनेमध्ये त्यांचे मोठे योगदान आहे.
स्वामी विवेकानंद हे प्रेरणास्थान का आहेत?
Swami Vivekananda Information in Marathi: स्वामी विवेकानंद हे एक प्रेरणा आहेत कारण त्यांनी त्यांचे अतिशय साधे विचार आणि आदर्श जीवनात आणले. शहाणपण, आत्मविश्वास, धैर्य आणि स्वावलंबन हे मूलभूत गुण त्यांनी मांडले. त्यांनी संपूर्ण मानवतेच्या विकासाचा आणि स्वातंत्र्याचा मार्ग प्रशस्त केला.
आपल्या काळातही, त्याच्या वस्तुनिष्ठ विचारसरणीने आणि तत्त्वनिष्ठ विश्वासांनी तरुणांना आणि मानवतेला प्रेरणा दिली आहे. त्यांचे विचार धैर्य, शौर्य आणि सर्वांगीण विकासाच्या आदर्श स्वतंत्र समाजाची स्थापना करण्याची भावना आणि प्रेरणा देतात. आपल्या समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी त्यांनी आपल्या मनात आणि कृतीत स्थिरतेचा आदर्श ठेवला आहे.
स्वामी विवेकानंदांच्या जीवनाकडे पाहण्याचा समग्र दृष्टीकोन आपल्याला निरंतरतेच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा देतो. ज्ञान, शिक्षण आणि आत्मविश्वासाची अत्यावश्यक गरज त्यांनी निदर्शनास आणून दिली. त्याच्या मार्गदर्शनाखाली, हमी स्वतंत्र आहे आणि त्याच्या जीवनाची मालकी घेते. त्यांनी त्यांच्या तरुणांना आशा आणि प्रेरणा दिली की त्यांचे जीवन उद्योजक, सामर्थ्यवान आणि समृद्ध व्हावे.
स्वामी विवेकानंदांच्या मते, आपण आपल्या आत्मनिर्भरता, स्वयंसेवा आणि आपल्या मनाच्या सक्षमीकरणाद्वारे सामाजिक परिवर्तनाचे साधन बनू शकतो. तो आपल्या मनाच्या सक्षमीकरणातून आपल्या समाजाचा विकास करू शकतो. त्यांची शिकवण आणि संदेश त्यांच्या काळातही समाजात सतत सहभाग आणि नीतिमत्तेसाठी महत्त्वपूर्ण आहेत.
त्यांची प्रेरणा आपल्या समाजाचे सर्वांगीण नेतृत्व विकसित करण्यास मदत करते. त्यांनी सामाजिक न्याय, समता आणि धार्मिक सहिष्णुतेला महत्त्व दिले. त्यांच्या मते, एक आदर्श समाज असा असावा जो सर्वसमावेशक विकास आणि परस्पर सौहार्दाला आधार देईल. त्यांनी युवकांना राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर जीवनात नवीन कल्पना आणण्यासाठी आत्मविश्वास, प्रेरणा आणि क्षमता प्रदान केली आहे.
स्वामी विवेकानंदांनी आपल्या समाजातील लोकांच्या भल्यासाठी आणि मानवी विकासाच्या क्षेत्रात प्रगती करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण सेवा दिली. त्यांनी शिक्षण, आरोग्य, सामाजिक सेवा, महिला मुक्ती, युवा नेतृत्व विकास, ग्रामीण विकास, धार्मिक सहिष्णुता या क्षेत्रात काम केले.
स्वामी विवेकानंदांनी समाजासाठी केलेल्या कार्याबद्दल प्रत्येकजण आदर करतो. त्यांचे आदर्श सर्वत्र ओळखले जातात आणि त्यांनी समाजाला प्रेरणा दिली म्हणून स्वामी विवेकानंदांनी आम्हाला आमच्या समाजाच्या आदर्शांनुसार न्याय्य आणि मुक्तपणे जगण्यास मदत केली आहे.
त्यांच्या मते, सामाजिक उन्नती, मानवी विकास, स्वावलंबन, शिक्षण आणि धार्मिकता या सर्व गोष्टी आपल्या समाजाच्या मूलभूत मूल्यांचा विकास आणि संवर्धन करण्यासाठी महत्त्वाच्या आहेत. त्यांच्या प्रेरणेने आपल्या समाजात विचारशक्ती, सामर्थ्य आणि आत्मविश्वास वाढला आहे, त्यामुळे आपला समाज आणि मानवताही विकसित झाली आहे.
Swami Vivekananda Information in Marathi
स्वामीजींच्या विचारांचा खरा धडा कोणता?
स्वामी विवेकानंदांच्या विचारांची खरी शिकवण खूप महत्त्वाची आणि प्रोत्साहन देणारी आहे. त्यांनी विचारलेला मुख्य धडा म्हणजे मानवतेची सेवा-समर्पणाचा खरा धडा. समता, न्याय, शिक्षण, आरोग्य, नीतिमत्ता, आत्मविश्वास आणि स्वावलंबनाचा प्रश्नही त्यांनी वैश्विक मानव कल्याणाच्या संदर्भात उपस्थित केला.
स्वामीजींनी स्वातंत्र्य, स्वावलंबन आणि स्वयंसेवेचे महत्त्व सांगितले. त्यांनी समाजातील दुर्बल घटकांना मदत करण्यासाठी प्राधान्य म्हणून शिक्षणाच्या शक्तीचा प्रचार केला, व्यक्तिमत्व आणि आत्मविश्वासाचे महत्त्व वाढवले.
त्यांच्या मते, आदर्श समाजामध्ये न्याय, समता, स्वावलंबन, सहिष्णुता, धार्मिकता, संवादाचे महत्त्व आणि स्वातंत्र्य या मूलभूत मूल्यांचा समावेश असावा. आपल्या जीवनातील आणि समाजातील सर्व तरुणांच्या कल्पनाशक्ती, शक्ती आणि आत्मविश्वासाला प्रोत्साहन देणे हे त्याचे खरे धडे आहेत.
त्याचे खरे धडे आपल्या समाजात बदल घडवून आणून समृद्ध आणि समान जीवन जगू शकतात. मन आणि कृतीच्या एकतेचा आदर्श प्रस्थापित करण्यासाठी आणि समाजातील प्रत्येकाच्या विकासासाठी स्वामी विवेकानंदांची खरी शिकवण अत्यंत महत्त्वाची आहे.
त्याचे खरे धडे विलक्षण आहेत कारण ते आपल्या समाजातील सामान्य लोकांच्या प्रतिक्रियांमधून दिले जातात. सामाजिक हक्क, न्याय आणि स्वावलंबनाच्या महत्त्वावर त्यांनी भर दिला. त्यांनी आपल्या समाजाला एक आदर्श समाज निर्माण करण्यास सांगितले, जे सुनिश्चित करेल की सर्व एकत्र येतील आणि विभाजनाच्या वारंवारतेपासून मुक्त होतील. त्यांचे विचार आणि मार्गदर्शन आपल्या आध्यात्मिक आणि मानवी प्रगतीच्या दिशेने चमकत आहे.
स्वामी विवेकानंदांच्या मते शिक्षण म्हणजे काय?
Swami Vivekananda Information in Marathi: स्वामी विवेकानंदांच्या मते, शिक्षणाचा अर्थ संपूर्ण मन, शरीर आणि आत्मा विकसित करण्याची प्रक्रिया आहे. विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाचे ध्येय त्यांनी सांगितले. शिक्षणाचा अर्थ केवळ पुस्तके वाचणे आणि नोंदणी करणे असा होत नाही तर त्याचा अर्थ आपल्या माणसांचा विकास आणि स्वयं-प्रेरित करण्याची प्रक्रिया देखील आहे.
स्वामी विवेकानंदांनी गणित, विज्ञान, इतिहास, संस्कृत, साहित्य आणि मानववंशशास्त्र या विविध विषयांमध्ये मानवी प्रगतीसाठी महत्त्वपूर्ण अभ्यास केला. तो तरुणांना उद्योगात प्रवेश करण्यास, त्यांच्या बुद्धिमत्तेवर आधारित जीवनशैली तयार करण्यास आणि सामाजिक न्यायाच्या मूलभूत समस्यांबद्दल जागरुकता निर्माण करण्यास प्रेरित करतो.
“उठ, जागृत व्हा, पुढे जा!” हे त्यांचे शिकवण ब्रीदवाक्य आहे. ते म्हणजे तुम्ही जागे व्हा, सक्रिय व्हा आणि उत्साही व्हा. ते म्हणजे तुमची सर्व ऊर्जा तुमच्या जीवनातील ध्येयांवर केंद्रित करणे. शिकणे हे आपल्या ध्येयांच्या दिशेने जीवन जगण्याच्या प्रक्रियेचे तत्व आहे आणि स्वयं-प्रेरणा निर्माण करण्याच्या अर्थाने कार्य करते.
स्वामी विवेकानंदांच्या शिकवणी आजही तरुणांना सशक्त करण्याचे आणि जीवनातील त्यांच्या ध्येयाकडे पुढे जाण्यासाठी प्रेरणा देणारे सर्वोत्तम साधन आहेत. त्यांच्या मार्गदर्शनानुसार शिक्षण हे ज्ञान, कौशल्य, नैतिकता, स्वातंत्र्य, संघटन यांच्या जाणिवेसह संपूर्ण जीवन विकासावर आधारित असले पाहिजे आणि समाज घडवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते.
FAQ about Swami Vivekanand
प्रश्नः स्वामी विवेकानंद कोण होते?
उत्तर: स्वामी विवेकानंद हे एक महान भारतीय आध्यात्मिक नेते होते त्यांनी धर्म, तत्त्वज्ञान आणि अध्यात्म या क्षेत्रात त्यांनी महत्त्वपूर्ण कार्य केले असून त्यांना जगभरात मान्यता मिळाली आहे.
प्रश्नः स्वामी विवेकानंद यांचा जन्मदिवस कोणत्या तारखेला होता?
उत्तरः स्वामी विवेकानंद यांचा जन्मदिवस १२ जानेवारी १८६३ या तारखेला होता.
प्रश्नः स्वामी विवेकानंदांचे शिक्षक कोण होते?
उत्तरः स्वामी विवेकानंदांचे गुरु रामकृष्ण परमहंस होते. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली, विवेकानंदांनी त्यांचे आंतरिक ज्ञान आणि मानवी जीवनात समर्पण आणि अध्यात्माचे महत्त्व विकसित केले.
प्रश्नः स्वामी विवेकानंदांचे महत्त्वाचे उद्गार कोणते?
उत्तरः स्वामी विवेकानंदांचे एक संस्मरणीय वचन “उठ, जागे व्हा आणि ध्येय गाठेपर्यंत थांबा” या वाक्यात मूर्त आहे. यात स्वामी विवेकानंदांचे जीवन तत्वज्ञान आणि त्यांच्या आत्मप्रेरणेची प्रतिमा दर्शविली आहे. हे वाक्य आपल्याला अध्यात्म, चातुर्य आणि धार्मिकतेच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा देते आणि आपल्याला खात्री देते की आपण ते जीवनात नेहमीच शोधू शकतो.
प्रश्नः स्वामी विवेकानंदांचे मुख्य कार्य काय होते?
उत्तरः स्वामी विवेकानंदांच्या मुख्य कार्यांपैकी एक म्हणजे भारतीय तरुणांना त्यांच्या जीवनात चातुर्य, आत्मविश्वास, चांगल्या संस्कृतीचे प्राधान्य आणि मानवी ध्येयांप्रती समर्पण करण्याची प्रेरणा देणे. त्यांनी स्वतः जगातील पुण्य आत्मे आणि तरुणांना प्रेरणा दिली आणि त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली समाजाच्या उन्नतीसाठी कार्य केले.
प्रश्नः स्वामी विवेकानंदांच्या चरित्राशी संबंधित माहिती द्या.
उत्तरः स्वामी विवेकानंद आणि स्वामी रामकृष्ण परमहंस यांचा जीवनप्रवास आपल्यासाठी आनंददायी आहे. स्वामी विवेकानंद यांचा जन्म १८६३ मध्ये झाला. त्याची आध्यात्मिक शक्ती आणि दृष्टी मुलामध्ये प्रकट होते. गुरु रामकृष्ण परमहंस यांच्या प्रेरणेने त्यांनी निवृत्ती घेतली. 1893 मध्ये जागतिक काँग्रेसमध्ये स्वामी विवेकानंदांनी शिकागो बंडाला विरोध करण्याचा प्रयत्न केला. “संस्कृतीचा प्राचीन वारसा” म्हणून त्यांनी सुरुवातीच्या भाषणात त्याचा समावेश केला. स्वामी विवेकानंदांच्या विचारांनी त्यांच्या व्याख्यानातून आणि कृतींद्वारे भारतीय तरुणांना शिस्त, आत्मविश्वास, जागरूकता आणि प्रेमाची मूलभूत मुळे ओळखण्यास मदत केली. 1902 मध्ये त्यांचे निधन झाले, परंतु त्यांचा प्रभाव आजही जगात कायम आहे.